Tweet

Esen DOLMA

Son yıllarda binlerce eğitimli kişi Türkiye’den ayrılırken Hollanda’daki Groningen Üniversitesi, 37 yüksek nitelikli göçmenle yüz yüze görüşerek bunun nedenini araştırdı.

Son beş yılda toplam 840 bin 780 Türk vatandaşı Türkiye’den ayrılarak başka ülkeye yerleşti. Bir kısmı ‘iş bulma’ ümidiyle giderken özellikle iyi eğitimli, Türkiye’de iş sahibi olan kişilerin göç etmesi ‘neden’ sorularını da beraberinde getirdi. International Migration dergisinin Temmuz 2026 sayısında yayımlanan “Demokratik Gerileme ve Çıkış Siyaseti: Türkiye’den Hollanda’ya Yüksek Nitelikli Göç” araştırması da bu sorunun cevabını arıyor. Araştırmaya imza atanlar ise Hollanda’daki Groningen Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Doç. Dr. Başak Bilecen ile Dr. Ahmet Ceylan.

TÜBİTAK’ın 2219 Yurt Dışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı tarafından da desteklenen araştırma kapsamında Hollanda’daki 19’u akademisyen, 11’i sağlık çalışanı, yedisi mühendis; 25’i kadın, 12’si erkek ve yaşları 26 ila 50 arasında değişen 37 yüksek nitelikli Türk göçmenle yüz yüze görüşüldü. Görüşmeler Türkçe yapıldı; gizliliği korumak amacıyla katılımcılara takma adlar verildi. Bu üç mesleki kategori, Türkiye’nin vasıflı göç manzarasındaki stratejik önemi nedeniyle seçildi.

Ekonomik değil

Araştırmanın temel sonucu ise makalede şöyle açıklanıyor: Yüksek nitelikli göç, ekonomik ya da kariyer temelli bir seçim olsa da bu, tek başına göçün nedenini açıklamaya yetmiyor. Yapılan görüşmelere göre, Türkiye’deki siyasi ve toplumsal atmosfer, maddi nedenlere eklenen tali bir şikayet değil; kararın ana unsurlarından biri olarak dikkat çekiyor.

Araştırmada, göçün temel motivasyonları olarak birbiriyle bağlantılı beş başlık ortaya çıkıyor. Bunlar, temel demokratik hak ve özgürlükler üzerindeki sistematik kısıtlamalar; hukuki belirsizlik ve adaletin aşınması; laik ve Batı odaklı yaşam tarzlarının marjinalleştirilmesi; muhafazakar eğitim politikaları ve ebeveynlerin endişeleri; özellikle kadınlar ile cinsel ve toplumsal cinsiyet azınlıkları için cinsiyete dayalı dışlanma ve kişisel güvenliğe yönelik tehditler.

Göç edenler ne diyor?

Araştırmaya katılanlarlar ise Türkiye’den ayrılma gerekçelerini şöyle anlatıyor:

• Akademisyen Lütfü: “Türkiye demokratikleşme konusunda hızlı bir gerileme ve adaletin açıkça hiçe sayılması sürecini yaşadı.”

• Levent: “Bilhassa seküler ve muhalif yönelimli orta sınıfın üzerine muazzam bir yük bindiriliyor. Siyasal açıdan, kamu görevlilerinin iktidar partisine yakın olanları kayırma eğiliminde olduğunu ve diğerlerini aynı şekilde görmeyebileceğini hissediyorum. Hollanda’ya gelmeye karar vermemin başlıca nedenlerinden biri buydu.”

• Sağlık çalışanı Emel: “Türkiye’de çok lüks bir hayat sürmesem bile hayatımı makul bir şekilde belirli bir kalitede sürdürebilirim. Benim için daha önemli olan, özgürlüğümü hissedebileceğim, belirli kısıtlamalar hissetmediğim bir yerde yaşamak.”

• Akademisyen Selen: “Baskı inanılmazdı. Tamam, doğrudan sizin başınıza bir şey gelmeyebilir ama ne yazık ki o ortam insanı inanılmaz derecede eziyor.”

(Oksijen, 7-13.08.2026)