Tweet

Cihat İNCESU

Meclis’te kabul edilen, suça sürüklenen çocuklarla ilgili kanun teklifinde cezalar artırılırken, cinayet ve ağır yaralamada müebbet hapis verilmesinin önü açıldı. Ateşli silahların çocukların eline geçmesini önlemeye yönelik ailelere ve silah sahiplerine de sorumluluk getirilen düzenlemeyle çocuk hükümlülerin cezalarının infazına ilişkin de yeni bir sistem getiriliyor. Buna göre çocukların hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde infazına başlanması yerine, infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak. İyi halli olduğu tespit edilen çocuklar daha sonra çocuk eğitim evlerine ayrılabilecek. Mecliste kabul edilen yasayı değerlendiren Erzurum Baro Başkanı Av. Mesut Öner, “Biz Erzurum Barosu olarak yeni düzenlemeyi çocuğun üstün yararı, mağdur hakları ve toplum güvenliği birlikte gözetilerek uygulandığı ölçüde anlamlı buluyoruz” dedi…

“TBMM’de yasalaşan yeni düzenlemeyi yalnızca ceza hükümleri üzerinden değil, çocuk merkezli ve çocuk dostu adalet anlayışı çerçevesinde değerlendirmek gerekir” diyen Erzurum Baro Başkanı Öner, Pusula gazetesine şu değerlendirmelerde bulundu:

Çocuğa bakış değişiyor

“Suça sürüklenen çocuk” kavramı yerine “adli süreçteki çocuk” yaklaşımının benimsenmesini önemsiyoruz. Çocuk, yaptığı fiilden ibaret değildir. Hukukun dili de çocuğu damgalamayan, onu yeniden kazanmayı hedefleyen bir anlayışı yansıtmalıdır.

Ağır suçlarda ceza rejimi

Ağır suçlarda çocuklar bakımından cezaların ve yaşa bağlı indirimlerin yeniden düzenlenmesi, toplumun güvenliği ve mağdur hakları açısından anlaşılabilir bir yaklaşımdır. Ancak çocuğun yaşı, gelişim düzeyi ve bireysel koşulları hiçbir zaman göz ardı edilmemelidir. Çocuk adaleti, yetişkin ceza adaletinin küçük bir modeli olmamalıdır.

Sosyal inceleme ve çocuğun tanınması

Özellikle küçük yaştaki çocuklar bakımından sosyal incelemenin güçlendirilmesini önemli buluyoruz. Mahkeme yalnızca “çocuk ne yaptı?” sorusuna değil; “Bu çocuk kimdir, hangi şartlarda yetişmiştir ve nasıl bu noktaya gelmiştir?” sorusuna da cevap aramalıdır. Sosyal inceleme raporları şekli bir belge değil, çocuğun gerçek anlamda anlaşılmasını sağlayan temel bir araç olmalıdır.

Çocuğu suça çeken yetişkinler

Çocukların suç örgütleri tarafından kullanılmasıyla mücadelede sorumluluğu yalnızca çocuğa yüklemek doğru değildir. Çocuğu kullanan, yönlendiren, silaha veya suça erişimini sağlayan yetişkinler ve örgütlü yapılarla çok daha etkin mücadele edilmelidir. Çocuğu korumanın en etkili yollarından biri, çocuğu kullanan mekanizmayı ortadan kaldırmaktır.

Silaha erişimin önlenmesi

Çocukların silaha erişmesini kolaylaştıran yetişkinlere yönelik yaptırımlar getirilmesini, koruyucu yaklaşım bakımından olumlu buluyoruz. Çocuğun eline silah geçtikten sonra değil, silahın çocuğa ulaşmasını engelleyecek tedbirlerin baştan alınması çocuk merkezli adaletin gereğidir.

Ceza infazında çocuk

Çocuk özgürlüğünden yoksun bırakıldığında da çocuk olmaya devam eder. İnfaz sürecinin amacı yalnızca cezayı çektirmek değil; eğitim, psikolojik destek, rehabilitasyon ve yeniden topluma kazandırma olmalıdır. Bir çocuğun ceza infaz kurumundan çıktığında topluma daha fazla zarar verme riski taşıması değil, topluma yeniden kazandırılmış olması hedeflenmelidir.

Mağdurun hakkı ve çocuğun hakkı

Çocukların haklarını savunmak, mağdurların haklarını görmezden gelmek değildir. Mağdurun adalet hakkı ile çocuğun üstün yararı arasında tercih yapmak zorunda değiliz. İyi bir çocuk adalet sistemi her ikisini birlikte koruyabilmelidir.

Asıl hedef; : çocuk suça karışmadan önce

En önemli mesele budur. Çocuğu adliyede gördüğümüzde sistem zaten geç kalmıştır. Aile, okul, sosyal hizmetler, sağlık kuruluşları ve yerel yönetimler arasında güçlü bir koruma mekanizması kurulmalı; risk altındaki çocuk daha suç işlemeden fark edilmeli ve desteklenmelidir.

Çocuk dostu adalet

Biz Erzurum Barosu olarak yeni düzenlemeyi çocuğun üstün yararı, mağdur hakları ve toplum güvenliği birlikte gözetilerek uygulandığı ölçüde anlamlı buluyoruz.

Çocuk dostu adalet; çocuğu dinleyen, çocuğu damgalamayan, çocuğun nedenlerini araştıran, gerektiğinde koruyan, eğiten ve rehabilite eden, mağduru unutmayan, çocuğu suça çeken yetişkinlerle mücadele eden ve çocuğu yeniden topluma kazandırmayı hedefleyen adalettir.

Çocuk adaletinin başarısını yalnızca kaç çocuğun cezalandırıldığıyla değil, kaç çocuğun yeniden kazanıldığıyla ölçmeliyiz. Çünkü çocuk, yaptığı fiilden ibaret değildir. Çocuğun üstün yararı, çocuk dostu adalet sisteminin merkezinde olmalıdır.”

(Erzurum Pusula, 10.08.2026)